Czy zastanawialiście się kiedyś, jak powstają wyspy?

Niektóre są efektem nanoszenia piasku i mułu przez rzeki, ale są też takie, które powstały w wyniku działalności człowieka. Przez ostatnie dwa lata trwały prace przy pogłębianiu toru wodnego między Szczecinem a Świnoujściem. Do tej pory głębokość toru wynosiła około 9,5 metra. Prowadzone prace miały za zadanie zwiększenie głębokości do 12,5 m na całej długości tej drogi wodnej, czyli na 62 kilometrach.

Modernizacja objęła pogłębienie toru wodnego na całym odcinku od Świnoujścia do Szczecina, równocześnie poszerzono tor wodny do 100 m, przebudowano skarpy brzegowe. Pogłębiono i poszerzono także obrotnice dla statków.

Po modernizacji toru wodnego będą mogły do Szczecina zawijać statki o zanurzeniu około 11 m. Jakie ma to przełożenie na ładowność statków? Statek który wcześniej wpływał do Szczecina z ładunkiem około 20 000 ton, po pogłębieniu toru może wpływać z ładunkiem prawie dwukrotnie większym.

Podczas prac potrzebne było miejsce, w którym będzie odkładany refulat, czyli materiał pochodzący z pogłębiania toru wodnego. Składowano go w dwóch wyznaczonych miejscach. Dzięki temu na Zalewie Szczecińskim powstały dwie nowe wyspy.

Pierwsza, północna, którą roboczo oznaczono jako W22, czyli Brysna, leży na 22. kilometrze toru wodnego (licząc od Świnoujścia). Ma 123 ha powierzchni, średnicę około 1250 m i średnią wysokość 5 metrów.

Druga wyspa, oznaczona jako W28, czyli Śmięcka, położona jest na 28. kilometrze toru wodnego. Jej powierzchnia to 250 ha, a średnica 1780 m.

Obie wyspy będą obsadzone roślinami – po to, żeby wzmocnić ich powierzchnię, ale też po to, żeby stały się ostoją dla ptaków bytujących na Odrze i na sąsiednich wyspach.

Przez najbliższe lata na Śmięcką wciąż będzie odkładany refulat podczas prac mających na celu utrzymanie stałej głębokości toru.

Nazwy wysp zostały wyłonione w konkursie zorganizowanym przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Głosy w konkursie oddało prawie 22 000 osób. Nazwa Brysna pochodzi od połączenia słów „bryza” i „sen”. Śmięcka, położona bardziej na południe, otrzymała nazwę uroczyska i dawnej wsi w powiecie goleniowskim, które znajdowały się w jej pobliżu.

Po południowo-wschodniej stronie obu nowych wysp znajdują się pomosty do cumowania dla służbowych jednostek.

Prace przy pogłębianiu toru wodnego zostały zakończone w marcu 2022 r., po blisko dwóch latach. Z dna zalewu wydobyto przez ten czas około 23 mln m3 urobku.

Co ciekawe, w podobny sposób jak te dwie wyspy powstała w XIX wieku wyspa Chełminek, leżąca na północny wschód od Trzebieży. Jej nazwa, nadana już po II wojnie światowej, pochodzi od słowa „chełm”, czyli wzniesienie.

Wartość prac wyniosła około 1,4 miliarda złotych. Projekt został realizowany przy użyciu środków unijnych.

Małgorzata Duda

Źródła

Estyjska, Brysna i Śmięcka – nowe wyspy Polski. Pobrane z: https://turystyka.rp.pl/nowe-trendy/art17874691-estyjska-brysna-i-smiecka-nowe-wyspy-polski (dostęp 29.03.2022).

P. Palica, Na Zalewie Szczecińskim powstaną dwie wyspy. Pierwsza pogłębiarka już na wodzie. Pobrane z: https://goleniow.naszemiasto.pl/na-zalewie-szczecinskim-powstana-dwie-wyspy-pierwsza/ar/c1-7707721 (dostęp 29.03.2022).

Sztuczna wyspa na Zalewie Szczecińskim. Pobrane z: https://inzynieria.com/fotogalerie/branzy/fotogaleria/3/2138,sztuczna-wyspa-na-zalewie-szczecinskim (dostęp 29.03.2022).

Śmięcka i Brysna, nowe wyspy na Zalewie Szczecińskim – Rozmowa z Wojciechem Zdanowiczem, dyrektorem Urzędu Morskiego w Szczecinie. Pobrane z: https://polska-morska.pl/2020/09/29/smiecka-i-brysna-nowe-wyspy-na-zalewie-szczecinskim-rozmowa-z-wojciechem-zdanowiczem-dyrektorem-urzedu-morskiego-w-szczecinie/ (dostęp 29.03.2022).

M. Winconek, Dwa sztuczne atole na Zalewie Szczecińskim. Pobrane z: https://24kurier.pl/akcje-kuriera/kurier-morski/dwa-sztuczne-atole-na-zalewie-szczecinskim/ (dostęp 29.03.2022).