Port Polska – gdzie powstanie i jakie będzie jego znaczenie?
Port Polska, wcześniej znany jako Centralny Port Komunikacyjny, ma powstać w województwie mazowieckim, na terenie gmin Baranów, Teresin i Wiskitki. Główne lotnisko zajmie obszar około 41 km², a uruchomienie portu zaplanowano na 2032 rok.
Gdzie dokładnie powstanie Port Polska?
Nazwa Port Polska odnosi się do programu inwestycyjnego obejmującego nie tylko lotnisko, lecz także infrastrukturę kolejową, drogową i zaplecze gospodarcze. Fizyczna lokalizacja lotniska pozostaje związana z obszarem między Warszawą a Łodzią, w gminach Baranów, Teresin i Wiskitki.
Preferowany teren ma około 41 km². Wyznaczono go na podstawie analiz technicznych, środowiskowych i społecznych. Przy wyborze uwzględniano między innymi możliwość sprawnej integracji z koleją, parametry operacyjne lotniska, koszty budowy, wpływ na środowisko oraz skalę ingerencji w zabudowę mieszkaniową i obiekty ważne dla lokalnych społeczności.
Trzeba jednak rozróżnić preferowany lub inwestorski wariant od ostatecznego przebiegu całej inwestycji. Wariant inwestorski był podstawą przygotowania dokumentacji środowiskowej, natomiast formalne zatwierdzenie terenu wymagało kolejnych decyzji administracyjnych. Decyzja lokalizacyjna dla lotniska i części węzła kolejowego została wydana 8 stycznia 2025 roku, a obszar nią objęty ma około 2585 ha.
Gminy i powiaty objęte inwestycją
Sama lokalizacja lotniska obejmuje przede wszystkim Baranów, Teresin i Wiskitki. Szerszy wariant inwestycyjny, związany także z węzłem kolejowym, drogami i sieciami przesyłowymi, dotyczy większej liczby jednostek administracyjnych:
| Gmina | Powiat | Rola w inwestycji |
|---|---|---|
| Baranów | grodziski | Główny obszar lokalizacji lotniska i infrastruktury portowej |
| Grodzisk Mazowiecki | grodziski | Elementy infrastruktury kolejowej i drogowej |
| Jaktorów | grodziski | Elementy powiązane z układem transportowym |
| Nowa Sucha | sochaczewski | Przełożenie linii wysokiego napięcia |
| Teresin | sochaczewski | Główny obszar lokalizacji lotniska |
| Błonie | warszawski zachodni | Łącznica węzła kolejowego |
| Radziejowice | żyrardowski | Łącznica węzła kolejowego i bocznica kolejowa |
| Wiskitki | żyrardowski | Główny obszar lokalizacji lotniska |
| Żyrardów | żyrardowski | Łącznica węzła kolejowego |
Oznacza to, że nie każda gmina objęta wariantem inwestorskim będzie zajęta przez zasadniczą część lotniska. W niektórych miejscach zakres prac ograniczy się do pojedynczych elementów, takich jak łącznica kolejowa, przebudowa sieci elektroenergetycznej albo infrastruktura drogowa.
Z czego będzie składać się Port Polska?
Program obejmuje kilka wzajemnie powiązanych komponentów. Ich wspólnym celem jest utworzenie lotniczego i kolejowo-drogowego węzła transportowego:
- Lotnisko – z dwiema drogami startowymi o długości po 3800 m.
- Węzeł kolejowy – łączący port z istniejącymi i planowanymi liniami kolejowymi.
- Układ drogowy – zapewniający połączenie lotniska z istniejącą siecią dróg.
- Infrastruktura towarzysząca – między innymi linie elektroenergetyczne, sieć wodociągowa i obiekty wspierające funkcjonowanie kompleksu.
Tak zaprojektowany układ ma umożliwić przesiadki między samolotami, pociągami i transportem drogowym. W założeniu Port Polska ma pełnić funkcję ponadregionalnego centrum komunikacyjnego, a nie wyłącznie nowego portu lotniczego.
Kiedy powstanie Port Polska?
Planowany harmonogram zakłada trzy najważniejsze etapy:
- 2026 rok – rozpoczęcie budowy lotniska i powiązanej infrastruktury.
- 2031 rok – uzyskanie wymaganych certyfikacji dla portu lotniczego.
- 2032 rok – planowane oddanie lotniska do użytku.
Podane daty są elementem przyjętego harmonogramu inwestycji. Realizacja zależy między innymi od przebiegu procedur administracyjnych, projektowania, pozyskiwania nieruchomości oraz prowadzenia prac budowlanych. Decyzja środowiskowa określa warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, a decyzja lokalizacyjna zatwierdza teren niezbędny do prowadzenia inwestycji.
Jak Port Polska ma zmienić region?
Znaczenie projektu wykracza poza budowę lotniska. Strategia rozwoju regionu CPK zakłada skoordynowaną transformację obszaru wokół przyszłego węzła transportowego do 2044 roku. Dokument obejmuje 18 gmin i obszar około 1080 km². Szacowany koszt działań w latach 2025–2044 wynosi 16,22 mld zł.
Jednym z planowanych elementów ma być Airport City, czyli dzielnica biznesowo-usługowa o powierzchni około 64 ha, położona w sąsiedztwie terminala. Strategia przewiduje także przygotowanie terenów dla logistyki i przemysłu, rozwój dostępu do zielonej energii oraz poprawę połączeń transportowych.
Plan rozwoju opiera się na trzech filarach:
- Filar gospodarczy – rozwój usług, logistyki, przemysłu i terenów inwestycyjnych powiązanych z węzłem transportowym.
- Filar społeczny – inwestycje w edukację, ochronę zdrowia, bezpieczeństwo oraz wsparcie mieszkańców dotkniętych przekształceniami nieruchomości.
- Filar przestrzenny – koordynacja planowania przestrzennego, infrastruktury lokalnej, retencji wody, zieleni i ochrony środowiska.
Duże znaczenie ma współpraca administracji rządowej z samorządami. Rozwój regionu ma łączyć interes ogólnokrajowy związany z budową hubu transportowego z potrzebami mieszkańców gmin, na których terenie powstanie infrastruktura. Właściciele nieruchomości objętych inwestycją mogą sprawdzać informacje dotyczące Programu Dobrowolnych Nabyć, w tym zasad sprzedaży nieruchomości lub uzyskania działki zamiennej.
Port Polska ma więc powstać w centralnej części Mazowsza Zachodniego, przede wszystkim w gminach Baranów, Teresin i Wiskitki. Lotnisko jest tylko głównym elementem większego programu, który obejmuje kolej, drogi, infrastrukturę techniczną i długofalową przebudowę gospodarczą regionu.
