Titanic czy Olympic – jakie były różnice między statkami?

Titanic i Olympic były bliźniaczymi liniowcami typu Olympic, zbudowanymi dla White Star Line w stoczni Harland and Wolff. Nie były jednak identyczne. Olympic był jednostką wiodącą, a Titanic jego nieco zmodyfikowaną i cięższą wersją. Różnice w konstrukcji, dokumentacji oraz numerach stoczniowych jednoznacznie obalają teorię, według której statki zamieniono przed katastrofą.

Titanic i Olympic – podstawowe dane

Oba statki powstały w ramach programu trzech wielkich transatlantyków. Trzecim był Britannic, początkowo planowany pod nazwą Gigantic. White Star Line stawiała przede wszystkim na rozmiar, wygodę i prestiż, a nie na zdobycie Błękitnej Wstęgi. Olympic rozpoczął służbę jako pierwszy i od jego nazwy pochodzi określenie całej klasy.

Podawane wartości tonażu mogą różnić się zależnie od sposobu pomiaru i konfiguracji statku. Nie zmienia to najważniejszego faktu: Titanic był nieco cięższy, a jego wykończenie i układ części pomieszczeń różniły się od Olympica.

Jakie były różnice konstrukcyjne?

Projekt obu jednostek oparto na tej samej koncepcji, dlatego na fotografiach wykonanych z dużej odległości statki mogą wyglądać niemal identycznie. W praktyce stocznia wprowadzała zmiany już podczas budowy Titanica. Dotyczyły one zarówno wyglądu zewnętrznego, jak i wyposażenia wnętrz.

Najłatwiej wskazać kilka elementów, które pozwalają odróżnić oba liniowce:

• Pokład spacerowy A-deck – na Titanicu większą część tego pokładu osłonięto przeszkleniami, aby pasażerowie mogli korzystać z niego także przy gorszej pogodzie. Olympic miał bardziej otwartą przestrzeń spacerową.
• Układ okien – rozmieszczenie okien i przeszkleń w rejonie pokładów spacerowych nie było takie samo. Różnice widać na zachowanych fotografiach oraz planach statków.
• Wykończenie wnętrz – oba liniowce oferowały luksusowe kabiny, restauracje, biblioteki, baseny i łaźnie, ale część pomieszczeń Titanica otrzymała zmieniony wystrój oraz inny układ wyposażenia.
• Masa i wymiary – Titanic był nieco cięższy i minimalnie dłuższy. Różnica wynikała między innymi z odmiennego wyposażenia i zmian w części nadbudówki.

Po katastrofie Titanica Olympic został przebudowany. Zwiększono liczbę łodzi ratunkowych, podwyższono część grodzi i wzmocniono kadłub. Z kolei przy budowie Britannica uwzględniono wnioski z dochodzeń oraz doświadczenia obu wcześniejszych jednostek. Dlatego porównywanie późniejszego, zmodernizowanego Olympica z wrakiem Titanica może prowadzić do dodatkowych nieporozumień.

Czy Olympic zatonął zamiast Titanica?

Nie. Teoria zamiany statków jest fałszywa. Według tego mitu uszkodzony Olympic miał zostać przemalowany i przedstawiony jako Titanic, a następnie celowo zatopiony, aby armator otrzymał odszkodowanie. Taka wersja nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji stoczniowej, raportach z dochodzeń ani w materiale pochodzącym z wraku.

Najważniejsze argumenty przeciw tej teorii są następujące:

• Numery stoczniowe były różne – Olympic otrzymał numer 400, a Titanic numer 401. Numer Titanica został odnaleziony na elementach wraku.
• Konstrukcji nie dało się ukryć – odmienne okna, pokład A-deck, układ pomieszczeń i wyposażenie byłyby widoczne dla stoczniowców, załogi, pasażerów oraz inspektorów.
• Dokumentacja potwierdza tożsamość jednostek – plany, zapisy budowy, listy załogi i dokumenty eksploatacyjne rozróżniają oba statki. Nie ma wiarygodnego dowodu na ich zamianę.
• Motyw finansowy nie wytrzymuje sprawdzenia – Titanic był ubezpieczony na kwotę niższą od kosztu jego budowy. Zatopienie statku nie gwarantowało White Star Line zysku, zwłaszcza po uwzględnieniu roszczeń i strat związanych z katastrofą.

Sam fakt, że Olympic wcześniej zderzył się z krążownikiem HMS Hawke, stał się punktem wyjścia dla mitu. Statek został jednak naprawiony, przeszedł kolejne inspekcje i kontynuował służbę. Jego późniejsza kariera jest dobrze udokumentowana, podobnie jak losy Titanica i budowa Britannica.

Jak potoczyły się losy obu statków?

Olympic służył przez ponad dwie dekady. Po przebudowie związanej z wnioskami z katastrofy Titanica wykorzystywano go także jako transportowiec wojska podczas I wojny światowej. W 1918 roku staranował niemiecki okręt podwodny U-103. Po wojnie wrócił do przewozów pasażerskich, odbył setki rejsów i zyskał przydomek Old Reliable, czyli „Stary Niezawodny”. Wycofano go w 1935 roku, gdy konkurencja nowszych liniowców oraz koszty eksploatacji uczyniły dalszą służbę nieopłacalną.

Titanic odbył tylko jeden rejs pasażerski. W nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku zderzył się z górą lodową i zatonął podczas podróży z Southampton do Nowego Jorku. Katastrofa ujawniła problemy z organizacją ewakuacji, niewystarczającą liczbą łodzi ratunkowych oraz rozwiązaniami konstrukcyjnymi. Wnioski z dochodzeń wpłynęły na modernizację Olympica i zmiany w projekcie Britannica.

Olympic był więc starszym prototypem, a Titanic jego ulepszoną, lecz nadal nieidentyczną wersją. Podobieństwo sylwetek tłumaczy, dlaczego oba statki bywają mylone, ale numery stoczniowe, dokumentacja i fizyczne różnice konstrukcyjne nie pozostawiają podstaw do twierdzenia, że zamieniono je przed rejsem w 1912 roku.