Przekop Mierzei Wiślanej – jakie statki mogą nim przepłynąć?
Obecnie przez przekop Mierzei Wiślanej przepływają głównie jachty, motorówki, jednostki państwowe i niewielkie statki komercyjne o zanurzeniu do około 2 m. Docelowo droga wodna ma obsługiwać jednostki o długości do 100 m, szerokości do 20 m i zanurzeniu do 4,5 m. Ograniczeniem nie jest sama śluza, lecz nieukończone dostosowanie toru wodnego na rzece Elbląg.
Jakie statki mogą dziś przepłynąć przez przekop?
Kanał Żeglugowy przez Mierzeję Wiślaną jest otwarty dla ruchu, ale jego obecne wykorzystanie ma przede wszystkim charakter rekreacyjny i służbowy. Przez śluzę mogą przechodzić jednostki o niewielkim zanurzeniu, w tym jachty żaglowe i motorowe, łodzie, statki rybackie oraz jednostki wykonujące zadania państwowe.
Małe statki komercyjne także mogą korzystać z przeprawy, jednak ich możliwości ogranicza głębokość całej drogi wodnej prowadzącej do portu w Elblągu. W praktyce obecny limit zanurzenia wynosi około 2 m, dlatego większe statki towarowe nie mogą w pełni wykorzystać parametrów samego kanału.
Parametry statków – stan obecny i docelowy
Przy ocenie możliwości żeglugi trzeba rozróżnić dwa elementy. Kanał przez Mierzeję Wiślaną wraz ze śluzą został przygotowany z myślą o większych jednostkach, ale statek musi jeszcze pokonać tor wodny przez Zalew Wiślany i rzekę Elbląg. Najwęższym technicznie ogniwem pozostaje ostatni, około 900-metrowy odcinek toru podejściowego do portu.
| Parametr | Obecnie – stan faktyczny | Docelowo – po dostosowaniu toru |
|---|---|---|
| Zanurzenie | Do około 2 m | Do 4,5 m |
| Długość statku | Ograniczona praktycznymi warunkami toru i ruchem małych jednostek | Do 100 m |
| Szerokość statku | Ograniczona możliwościami obecnie wykorzystywanego toru | Do 20 m |
Zanurzenie oznacza pionową odległość od wodnicy statku do jego najniżej położonej części, zwykle dna kadłuba lub stępki. Ten parametr bezpośrednio wpływa na możliwość wejścia do portu oraz na ładowność jednostki. Statek o zanurzeniu około 4,5 m może przewozić znacznie więcej niż niewielka barka dostosowana do głębokości około 2 m, ale tylko wtedy, gdy cała trasa ma wymaganą głębokość.
Nie należy więc utożsamiać parametrów śluzy z parametrami całego połączenia morskiego. Śluza jest jednym z elementów infrastruktury, natomiast ograniczenia może narzucać tor wodny na Zalewie Wiślanym lub rzece Elbląg. To właśnie brak pełnego pogłębienia końcowego odcinka sprawia, że większe statki towarowe nie mogą jeszcze regularnie docierać do portu w Elblągu.
Dlaczego przez kanał przepływają głównie jachty?
Struktura ruchu wynika przede wszystkim z zanurzenia dostępnego na całej trasie. Jednostki rekreacyjne mają zwykle niewielkie zanurzenie i mogą bezpiecznie pokonać kanał, Zalew Wiślany oraz dalszy odcinek drogi wodnej. Większy statek towarowy potrzebuje natomiast odpowiedniej głębokości, zapasu pod stępką i warunków pozwalających na bezpieczną żeglugę z ładunkiem.
Według danych przekazanych przez Urząd Morski w Gdyni w 2025 roku przez przeprawę prześluzowano 1340 jednostek. Wśród nich było 1037 jednostek rekreacyjnych, 187 państwowych, 7 rybackich, 90 komercyjnych bez ładunku i 19 komercyjnych z ładunkiem. Pokazuje to, że kanał działa, ale ruch towarowy pozostaje niewielki.
Przez przekop mogą obecnie przepływać przede wszystkim:
- Jednostki rekreacyjne – jachty żaglowe i motorowe oraz inne małe łodzie turystyczne.
- Jednostki państwowe – między innymi statki służb, jednostki pomiarowe i wykonujące prace hydrotechniczne.
- Jednostki rybackie – niewielkie statki dostosowane do aktualnych warunków toru.
- Jednostki komercyjne – małe barki, statki pasażerskie i niewielkie statki towarowe o ograniczonym zanurzeniu.
Docelowo większe jednostki towarowe będą mogły wpływać do Elbląga dopiero po pogłębieniu brakującego odcinka toru wodnego na rzece Elbląg. Sam fakt, że statek mieści się w śluzie, nie oznacza jeszcze, że może bezpiecznie przejść całą trasę i zawinąć do portu z pełnym ładunkiem.
Co zmienią prace na torze wodnym?
Pogłębienie ostatniego odcinka drogi wodnej ma pozwolić na wykorzystanie parametrów, dla których zaprojektowano kanał i pozostałą część połączenia przez Zalew Wiślany. Po zakończeniu prac port w Elblągu powinien uzyskać dostęp dla statków o długości do 100 m i zanurzeniu do 4,5 m, przy szerokości do 20 m.
Do czasu pełnego dostosowania toru przekop pozostaje przede wszystkim przeprawą dla małych jednostek. Po wykonaniu prac pogłębiarskich możliwy będzie regularniejszy ruch większych statków komercyjnych, choć ich rzeczywiste wykorzystanie będzie zależało także od parametrów nabrzeży, urządzeń przeładunkowych i warunków nawigacyjnych.
